Evlere kapandıkça hepimiz dışarıda olmanın kıymetini daha bir anladık. Parklar kapanınca restoranlardan daha da bir üzdü… Sonra parklar açıldı, restoranlar gel-al servislere başladı, dostlarımızla tedbirlere uyarak sahilde çimlere uzanmak daha bile hoşumuza gitti. Belgrad ormanı her zamankinden daha kalabalık göründü gözümüze… Bakalım doğayla bu artmakta olan etkileşimimiz hayat normale döndükten sonra yine gözden ırak gönülden ırak moduna mı dönecek, yoksa sosyalleşme hayatımızda da yeni bir normal mi geliyor?
Ekoterapi kelimesiyle karşılaştığımda “ahaha, bunun da adı mı varmış” dedim ama Amerika’da yaşadığım günlere dair en büyük özlemim yeşile doymak, yeşille olmak olduğu için de sizin de kelime haznenizi geliştirme arzuma karşı koyamadım 🙂 Haydi Başlayalım!
Frontiers in Psychology isimli yayında 2018 yılında yayınlanan bir araştırmaya göre, biz doğayla olan bağımızı kaybettiğimizde, bu bize daha uzun sürelerde iyileşme, daha fazla stres hissetme ve azalmış bir iyi hissetme (wellbeing) haline mal olabiliyor. Bunun panzehiri ise psikologlar tarafından “ekoterapi” diye tanımlanıyor: iyileşme ve geliştirme için doğayla olan etkileşimi artırmak.
Doğa terapisi olarak da bilinen ekoterapinin olayı nedir peki? Dışarıda daha fazla zaman geçirmenin pek çok sebebi varken, bu genelde insanların modlarını ve enerji seviyelerini doğal olarak geliştirmek için kullanılır.
Pek çok araştırma dışarıda olmanın sakinleştirici etkisini ve depresyon, kaygı, yorgunluk, TSSB, madde kullanımı ve uykusuzluk gibi problemleri yönetmekteki desteğini kanıtlıyor. Tam da bu yüzden de koronavirüs krizi sırasında sosyal izolasyonla mücadele eden insanlara ekoterapi tavsiye ediliyor.
Haydi bu yazımda, bu konuya biraz daha derinlemesine girelim, sonra da saat 21.00 olmadan çıkıp güzel bir yürüyüş yapalım 🙂
EKOTERAPİ NEDİR?
Ekoterapi bir insanın modunu ve iyi hissetme halini yükseltmek için doğanın pozitif etkisini kullanmaya dayanan zihinsel sağlık yaklaşımıdır. Bahçecilik, dışarıda egzersiz yapmak veya sadece bir kumsalda ya da parkta uzanmak gibi pek çok çeşitli aktiviteyi kapsar.
Araştırmacılar, diğer çeşitler olsa da ekoterapi müdahalelerini genelde “çevresel terapiler” ve “hayvan-destekli terapiler” olarak tanımlıyor. Örneğin, sosyal ve medikal bahçecilik, yeşil egzersiz, çevresel sohbetler ve el değmemiş doğa terapileri zihinsel sağlığı geliştirecek bazı yaklaşımlardır.
Bu müdahaleler çocuk, yaşlı herkese tavsiye edilir ve özellikle zihinsel problemleri olan insanlar için pek çok çalışmada umut verici sonuçlar yaratmıştır.
NELER YAPILABİLİR?
Ekoterapiyi deneyimlemenin, konumunuza, fiziksel becerilerinize ve tercihlerinize bağlı olarak pek çok farklı yol vardır. Örnek vermek gerekirse:
Dışarıda yürümek
Hiking, orman ve dağ yürüyüşleri
Bahçecilik
Kumsalda uzanmak veya yürümek veya yüzmek
Orman banyosu (Shinrin-yoku) – ormanı içine çekerek rahatlamak
Dışarıda bisiklet sürmek veya koşmak
Kuşları izlemek
Yalınayak toprakta yürümek
Hayvanlarla dışarıda zaman geçirmek (at binmek veya köpeğini gezdirmek)
Dışarıda yıldızları seyretmek
Çimde piknik yapmak
Doğaya borç ödemek (çöp toplayarak, ağaç dikerek veya kumsalları ve parkları
temizleyerek)
FAYDALARI
- Depresyonu Kontrol Altına Alabilir
Pek çok araştırma haftada düzenli olarak yaklaşık 120 dk outdoor etkinliklerde zaman geçiren çocuklar ve yetişkinlerin ruh hallerini iyileştirebildiklerini ve strese karşı daha dayanıklı hale geldiklerini göstermektedir. Mind dergisinde yayınlanan bir araştırma katılımcıların %95inin dışarıda zaman geçirdikten sonra depresif ve stresli modlarının daha sakin ve dengeli bir moda geçtiğini göstermiştir.
Ayrıca, ekoterapiyi deneyimleyen insanlar kendilerini daha değerli hissetmiş, motivasyonları
artmış ve bunlar da odaklanma becerilerini geliştirmiş. - Doğal olarak rahatlayan/sakinleştiren etkisi vardır
Dışarıda zaman geçirmenin keyfini çıkarırken, zamanda kaybolmak ve anda kalmak çok kolaydır. Bu şu demek: ekoterapi mindfulness alışkanlığı yaratan ve sürdüren yollardan biridir. Kaygı ve TSSB semptomları gösterenlerde bu durum kortizol gibi stres hormonlarında azalma gibi faydalar gösterebilir.
Yürümek, dağ tırmanışları, meditasyon gibi şeyleri dışarıda yapmak bizi etrafımızla aynı yörüngeye getireceği için bizi acıdan ve tatsız düşüncelerden bir an da olsa uzaklaştırabilir. Bu aynı yörüngeye gelme hali doğanın sesi, yeşil ve renkli manzara yüzünden olabilir çünkü bu uyarıcılar bizim sinir sistemimizi etkiler, nabzı yavaşlatır ve odaklanmamızı artırır. - Enerjinizi yükseltir ve tükenmeyi önler
Pek çok insan gün ortasında mola almanın ve dışarı çıkmanın modlarını yükselttiğini, enerjilerini tamir ettiğini düşünmektedir. Hepimiz gün boyu ekranlara baktığımız ve multitasking olmaya çalıştığımız için bu değişimin böyle bir etkisi olması doğaldır. Doğal ortamlarda geçirilen sadece 10 dakika bile modu yükseltir.
Düzenli olarak dışarıda egzersiz yapmak uyku kalitenizin artmasından, özgüvene ve bağışıklık sistemine dek hem zihninize hem de bedeninize faydalıdır. Eğer güneş ışığı da devredeyse, (bağışıklık ve bilişsel sağlık için çok önemli olan) vitamin D üretiminizi de tetikleyeceği için daha bile faydalıdır. - Sosyal bağları ve aidiyet hissini güçlendirir
Doğanın her birimizi birbirimize bağlı hissettirmek gibi bir etkisi de vardır. 2019 yılında yapılan bir araştırma doğada (bir toplulukla bahçecilik yapmak gibi) geçirilen zamanın duygusal iyiliği güçlendirdiğini göstermiştir. Çünkü çok büyük bir şeyin parçası olma ve aidiyet hissini tetikleyerek sakinlik getirir.
Sadece bahçecilik değil, dışarıda egzersiz yapmak, meditasyon veya sanat derslerine katılmak da yalnızlığı azaltır. Diğerleriyle kamp yapmak, grup yürüyüşlerine katılmak her zaman dışarının olumlu faydalarından yararlanmamızı sağlar.
NASIL YAPARIZ?
Kumsala, suya, ormana veya dağa yakın olsanız da olmasanız da ekoterapiyi deneyimlemek için pek çok yöntem vardır. Konumunuza veya tercihlerinize göre birkaç alternatif aşağıda sıralıyorum:
Evinin arkasında bir bahçe yaratın veya bir bahçecilik grubuna katılın. Yalnız başına toprakla ilgilenmek güzel bir meditasyon olsa da, bunu diğerleriyle birlikte yapmak sosyalleşmenize ve komşularınızla kaynaşmanıza neden olabilir. Eğer hava koşulları dışarıda olmanıza imkan tanımıyorsa, ev içi bahçecilik, balkon bahçeciliği gibi projelere de bir bakabilirsiniz.
Hayvanlarla vakit geçirin.
Süpermarket yerine açık pazardan sebze meyvenizi alın.
Kamp yapın.
Güvenli bir şekilde/ortamda sahilde ateş yakın.
Sporunuzu evinizden veya gym’den dışarı taşıyın. (dışarıda yürümek, koşmak, kumsalda koşmak, parkta kuvvet egzersizleri, vs.)
Dışarıda yoga, tai chi veya meditasyon derslerine katılın. Genelde parklarda bu gruplara denk gelirsiniz
Orman banyosunu deneyin. Ufak bir orman (park bile olur) bulun, rahat bir yere oturun veya uzanın ve dikkatinizi etrafınıza getirirken beş duyunuzla orada olmayı deneyimleyin.
Doğadan aldıklarımızı geri vermenin yollarını arayın. (geri dönüşüm olur, araba kullanmak yerine bisiklet olur, ağaç dikmek olur… aklınıza ne gelirse!)
cerensahin.com 