Kimse kusura bakmasın – Hayatımı kontrolünü başka birine veremeyecek kadar çok seviyorum 😊
Bazı insanlar vardır, onların nasıl bir emekli olacaklarını hayal edebilirsiniz. Onları kapının önüne sandalye atıp bütün mahalleye (herkese yardımcı rolüne bürünerek) salça olan ve herkese akıl veren amca/teyze rolünde düşünmek hiç zor olmaz. Her konuda verecek bir tavsiyeleri vardır, olur da tavsiyesini yapmazsanız canları sıkılır, hatta alınırlar. Neden sizin iyiliğinizi düşünen birinin dediğini yapmazsınız ki zaten??!!
Dünyayı kontrol manyaklarından kurtaramayız, o yüzden bir şekilde onlarla barışçıl şekilde yaşamanın yollarını bulmalıyız. Bu gerçekten zor ama yapılabilir.
Kendimi de teskin ve ikna etmeyi arzuladığım bu yazıya önce sizin de bir kontrol manyağı olup olmadığınızı anlayarak (https://www.healthshots.com/quiz/are-you-a-kontrol-freak-take-this-2-minute-quiz-to-find-out/), sonra da bu davranışın arkasındaki psikolojiyi irdeleyerek başlayalım. (bilimsel veriler Cleveland Klinik’ten alınmıştır)
Bir kontrol manyağını ne tetikler?
Kontrol manyaklarının, etraflarındaki insanlar ve nesnelerden sorumlu olduklarını sanmaları gibi tuhaf bir eğilimleri vardır. Bu, değiştiremeyecekleri veya kontrol edemeyecekleri koşulları bile kapsayabilir. Çoğu durumda kontrol ihtiyaçlarının daha derin bir psikolojik sorunlu temeli vardır: obsesif-kompülsif bozukluk, kaygı bozukluğu veya kişilik bozuklukları gibi.
Böyle insanlarla aynı ortamda olmak çoğumuz için bunaltıcı ve boğucudur. Özellikle bağımsızlığına ve benlik alanına düşkün bir insansanız nefes alamaz veya kapana kısılmış bile hissedebilirsiniz. Ne yazık ki, yalnız değilsiniz. Bu kişi bazen sevgilimiz, bazen müdürümüz ve bazen de arkadaşımız. Ve bu kişi bir aile üyesi veya partneriniz ise konu daha çetrefilli hale gelebilir çünkü bu arkadaşlar günlük hayatınızı da toksik hale getirip çıkar yol bulmanızda sizi zorlayabilir. Onları hayatınızdan da çıkarıp atmak fazla kökten bir çözüm diye düşünüyorsanız onların doğalarını becerikli bir şekilde yönetmenin yolunu bulmalısınız.
Kontrol manyakları ne yaptıklarının farkında mıdır?
Bu arkadaşlar genelde dünyamızı ve hayatımızı ele geçirmek gibi bir gündemleri varmış gibi görünse de, durum pek öyle değildir. Uzmanlar genelde kontrol arzularının temelinde korku yattığından bahsetmektedir. Kaygı da bu davranışlarının bir diğer sebebidir. Bazen de narsisistik kişilik bozukluğu da (“en iyisini ben bilirim, hem kendim, hem de sizin için” bakış açısıyla) kontrol manyaklığına uzanabilir.
Kendi bakış açımızı değiştirmek bu insanlarla rahat baş etmemizi sağlayabilir
“Kontrol manyağı” teriminin kendisi bile yeterince yargılayıcıdır ve otomatik olarak bu insanlara karşı kızgınlık hissetmemizi ve bu insanları anormal olarak nitelememizi sağlar. Bunun yerine bu kişileri “bir şeylerden sorumlu olmayı fazla seven” gibi yeni bir çerçeveye oturtursak duruma daha katlanabilir ve tarafsız yaklaşabiliriz.
Zorbalık asla çare değil.
Kontrol sorunları olan kişiler, bam telinizde dans ediyor olabilir ancak onlarla etkileşime girerken lütfen ucuz yolu seçmeyin. Onlara zorbalık yapmak asla doğru olmaz. Çünkü çoğu kez kontrol manyakları davranışlarının bu yönde olduğunun gerçekten farkına varmazlar. Onları bu şekilde etiketlemek de yanlış yönlendirebilir. Bu bireylerde, kontrol ihtiyacını tetikleyen şeyin kökenine inmek önemlidir. Psikolojik bir rahatsızlıktan kaynaklanıyorsa, kişiye salak gibi davrandığını söylemek sorunu çözmeyecektir.
Kontrol sorunları olan biriyle başederken nasıl sakin kalırız?
Eğer işteyseniz umut ışığınız var, çünkü günlerinizi ve gecelerinizi hayal kırıklığınızın kaynağıyla geçirmek zorunda değilsiniz. Öte yandan evinizde kontrol sorunları olan biriyle yaşamak daha zor olabilir. Neyse ki, Cleveland Klinik uzmanları her iki senaryo için de bazı ipuçları sunuyor:
Kontrolcü bir iş arkadaşı veya müdürle nasıl baş edilir?
İşyerinde olmanın doğasında kibar olmak ve bir şekilde huzuru korumak vardır. İş arkadaşlarımızda haftada 40+ saati neredeyse beraber geçiririz ki bu süre zarfında en az isteyeceğimiz şey gergin bir iş ortamıdır. Diğer yandan, kontrolcü bir iş arkadaşınız yüzünden her gün sabrınızın sınırında olmak da size haksızlıktır ve bu sizin kurbanlık koyun olmanızı gerektirmez.
Kontrol sorunları olan biri işyerinde kontrolü ele geçirmeye çalıştığında, bunun tam olduğu anda sizi nasıl hissettirdiğini sakince belirtin. Daha sonra taşacağını bile bile suyun iyice ısınmasına izin vermeyin. İş arkadaşınızın veya patronunuzun “hayır” kelimesine alerjisi varsa uzmanlar “nazik yolu” kullanmanızı önerir. Bu, kişiye net şekilde “hayır” demek yerine, “Yapacağım şey…” veya “Bunu yapmanın başla bir yolu da” demeyi deneyin. Çünkü kontrolcü bir kişiye kesin bir “hayır” yanıtı durumu tırmandırabilir. “Hayır” kelimesi, kontrol sorunları olan biri için çok tetikleyici bir kelime olabilir.
Sevdiğiniz birinin kontrol sorunları varsa ne yapmalı?
Bir konuda net olayım, duygusal şiddet boyutundaki kontrolcülükten bahsetmiyorum. Eğer böyle bir durum yaşıyorsanız lütfen yardım isteyin veya yapabiliyorsanız orayı terkedin ve destek alın.
Burada ben küçük şeyler hakkında daha takıntılı davrananlardan bahsediyorum. Bu kişi sevgilimiz, arkadaşımız veya aile üyemiz olabilir. Kontrol sorunları olan bir sevdiğiniz varsa uzmanlar savaşacağınız alanları seçmenizi tavsiye ediyor. Bazı şeyler (bir miktar taviz verip) onların istediği şekilde yapmaya değer olabilir. Kendi sınırlarınızı bilin ve onlar hakkında oldukça net olun. Bu konularda bişeyleri planlarken o insanların fikirlerini sormayın. “Bu konuda ne düşünüyorsun” demek yerine “bunu yapıyorum” şeklinde düşüncenizi ifade edin.
Kontrol sorunları olan biriyle çok fazla zaman geçiriyorsanız, işleri daha az stresli hale getirmek için onunla geçirdiğiniz bu zamanı biraz azaltın. Ve onlarla konuştuğunuzda, kişisel veya profesyonel yaşamınızda olup bitenler hakkında yalnızca üst düzey ayrıntılar verin. Bu şekilde, kararlarınızı eleştirme ve işinize karışma fırsatına sahip olmayacaktır.
Küçük şeylerde zaman harcamayın
Bazı şeyler zaman ve enerjiye değmez. Küçük görevler veya gerçekten alakasız şeyler söz konusu olduğunda tartışmayın çünkü bazen kontrol sorunları olan kişilerin işleri kendi yöntemleriyle yapmalarına izin vermek daha kolaydır. Örneğin, öğle veya akşam yemeğini nerede yediğiniz gerçekten önemli değilse, bırakın onlar karar versin ve kendilerini mutlu hissetsinler.
İş arkadaşınıza veya sevdiğiniz kişiye onların kontrol edici doğasını tatmin etmeleri için olumlu ve yapıcı yollar vererek işleri daha yönetilebilir hale getirebilirsiniz. Onlara sizin yapmaya hevesli olmadığınız görevler verin. Ve bu projeleri tamamladıklarında hayatınızı kolaylaştırdıkları (😊) için onlara teşekkür edin.
Kendinizi destekleyici insanlarla kuşatın
Her gün bir kontrol manyağıyla uğraşmak bunaltıcı olabilir. Bu yüzden sizi destekleyecek ve size alan yaratacak destekleyici bir insan ağına ihtiyacınız var. Lütfen başkalarıyla konuştuğunuzdan emin olun. Kontrolcü bir kişi, tavsiyelerine uymazsanız sizi nasıl suçlu hissettireceğini iyi bilir, veya sizi yanlış veya akıllıca olmayan bir şey yapıyormuşsunuz gibi hissettirebilir. Bu nedenle, fikrinizin önemli ve geçerli olduğunu pekiştirmek için tarafsız bir göz veya başka bir aile üyesiyle görüşmek her zaman iyidir.
cerensahin.com 