Güneşin Keyfini (!) Çıkaralım: Korunma Rehberi

Bakmayın beslenme ve spor konustugumuza genelde, kariyerimin 10 senesini kremler, deodorantlar, şampuanlar arasında geçirdim. Annemin daha mutlu olduğu bir dönemdi 🙂 Dolayısıyla az buçuk (!) bilgi sahibiyimdir bu konuda, o yüzden biraz da cilt bakıma dair yargı dağıtayım, değil mi ama 😊

Koreliler gibi 11 ürün kullandığınız cilt bakım rutinleriniz de varsa, veya “sadece su” diyenlerdenseniz de, şu 1 ürünü her halükarda kullanmanız gerek: güneş koruyucu! Ama internetten, marketten, eczaneden, parfümeriden, hatta BİM’den bile baktığınızda birsürü ürün görüyorsunuz. Doğru olanı nasıl seçeceğiz??

Çalıştığım dermatologlar işe yarayan güneş koruyucuları seçmek için pek çok tavsiyeler verirdi. Bu yazımda onları toparlayacağım.

Soru 1: Güneş Koruyucuların Faydası Nedir?

Güneş koruyucularda yer alan etken maddelerin ana amacı UV (ultraviyole) ışınlarını cilde ulaşmalarından önce filtrelemektir. UV ışınları cilt kanseri ve iyi olasılıkla yaşlanmayı hızlandırmak gibi pek çok sevmediğimiz özelliğe sahiptir.

Güneş koruyucuları piyasada kullanım alışkanlıklarınıza göre pek çok formda bulabilirsiniz: jel, krem, pudra veya sprey gibi formları cildinize direct uygulayabilirsiniz. Güneş koruyucuların 2 ana faydası vardır:

1. Cilt kanseri riskini azaltmak: Cilt kanseri dünyadaki en yaygın kanser türlerinden birisi. GFK15 (Güneş Koruma Faktörü veya diğer adıyla Sun Protective Factor – SPF) ve üstü herhangi bir güneş koruyucu, melanoma (cilt kanserinin en ölümcül formu) riskini 50% civarında azaltarak hayat kalitenize katkı sağlayacaktır.  
2. Daha genç görünen bir cilt: Güneşteki UV ışınları cilde zarar verir, kırışıklıkları ve sarkmaları artırır. Düzenli koruyucu kullanımı bu etkileri azaltır ve önler.

Soru 2: Güneş Koruyucular Nasıl Çalışır?

Amerika’da FDA, Türkiye’de Sağlık Bakanlığı güneş koruyucuların güvenli ve etkin olduğunu denetlemektedir. Türkiye’de yasaklı içerikler olmadığı sürece bir güneş koruyucu kolaylıkla ruhsat alabilmektedir. FDA bu konuda daha açık bir politikaya sahip sanırım. FDA’ın onayladığı tüm güneş koruyucuların fiziksel veya kimyasal blokaj içeriklerinden bir veya ikisini de içermesi beklenir.

Bunu tüketici olarak anlayabilmek için güneş koruyucunuzun etiketine bakıp etken maddeyi anlayabilirsiniz.Fiziksel güneş koruma maddeleri şunlardır: Titanyum dioksit veya Çinko Oksit.

Eğer güneş koruyucunuzda kimyasal filtreler varsa muhtemelen şunlar kullanılıyordur: Avobenzone, Homosalate, Octoctylene, Octionoxate, Octisalate, Oxybenzone

Fiziksel güneş koruma filtreleri daha çok yansıtan bir bariyer gibi çalışır, UV ışınları cilde temas etmeden geri yansıtılır. Kimyasal filtrelerse UV ışınlarını emer ama onlar cilde zarar vermeden önce cilt düzeyinde ısıya dönüştürür.

Kimyasal veya fiziksel güneş koruyucu seçmeniz sizin tercihinize bağlıdır. Hassas ciltliyseniz (benim gibi) fiziksel olanları tercih etmek daha akıllıca olabilir çünkü daha az tahriş edicidir. Ama onlar da ciltte emilmediği için beyaz bir tabaka bırakır. Dolayısıyla karar vermek çok kolay değil 😊

Soru 3- GKF numaralarından ne anlamalıyız?

Güneş koruyucuların üzerinde bir faktör numarası yer alır. Bu Numara önemlidir ama bakılacak tek sey de değildir.

Cildimiz 2 tip güneş ışığına maruz kalır: UVA ve UVB. GKF numarası bizim sadece UVB’ye karşı ne kadar korunduğumuzu gösterir. UVB ışınlarının yan etkisi cildimizde yanma ve kızarma etkisi yaratmasıdır (B = burningden gelsin aklınıza). Ama GKF bize cilt hasarı ve yaşlanma yan etkileri olan UVA ışınlarına (A =aging’den gelsin aklınıza) karşı ne kadar korunduğumuzu söylemez.

Aldığınız güneş koruyucunun size UVA ışınlarından da koruduğunu anlamak için etikette “broad spectrum” ( geniş spektrum) yazdığından emin olun. Bu terim aldığınız ürünün sizi hem UVA hem de UVB ışınlarından koruduğunu gösterir.

Güneş koruyucu kullanırken cömert olun. Azıcık ucundan sürmek ihtiyacınız olan korumayı size sunmayabilir. Pek çok yetişkinin her seferinde 20 ml’den (ufak bir shot bardağı kadar) fazla güneş koruyucu sürmesi gerekir ki yüzüne, omzuna, boynuna, kollarına ve bacaklarına yeterince ürün uygulamış olsun. 1 lira büyüklüğünde krem sadece yüzünüz için lazımdır.

Soru 4- Güneş koruyucular ne kadar süre korur?

Ciddi bir miktar güneş koruyucu sürseniz dahi, günün sonunda parçalanacak ve etkisini yitirecektir. Aklınızda tutmanız gereken konu en iyi koruma için sürekli tekrarlamaya devam etmenizdir. (eğer gözenekleriniz derin ve siyah nokta sorunu yaşıyorsanız, önce yüzünüzü yıkayıp eski kremin artıklarından kurtulup sonra uygulamanızı tavsiye ederim)

Güneş koruyucudaki etken maddelerin etkisini göstermesi 30 dk’yı bulacaktır, o yüzden dışarı çıkmadan bir süre önce sürmeniz oldukça önemli. Güneş koruyucunuzun üzerinde suya dayanıklı yazsa bile iki saatte bir de tekrarlamak iyi bir fikirdir. Ayrıca her yüzdüğünüzde ve havluyla kuruladığınızda da yeniden uygulamak lazımdır.

Soru 5- Hangi GKF bana uygun?

Her zaman en yüksek GKF’yi mi seçmeliyiz? Bu, gün içinde ne yaptığınıza bağlı.

Eğer dışarıda çok kısa bir işiniz varsa, GKF15 bile yeterli olabilir. Ama dışarıda biraz zaman geçiriyorsanız en az GKF30la yola çıkın.

Güneş koruyucularınızın SKTsine de dikkat etmeyi lütfen unutmayın. Bazı şişelerde SKT yazmaz ama üzerinde 12M vs yazan bir kavanoz resmi görürsünüz. Bu “açıldıktan sonra 12 ay içinde tüketilmelidir” demektir (çünkü havayla temas edince ve güneş altında kalınca etkisini yitiriyor). Her sezon güneş koruyucularınızın (geçen seneki şişenin %75i hala duruyor olsa bile) yenilemeniz bu yüzden önemlidir.

Soru 6- Güneş kremi diğer kremlerin (ve fondötenin) altına mı sürülmeli, üstüne mi?

Buna yanıt vermek için kremimizin fiziksel mi kimyasal mı etki gösterdiğini bilmemiz önemli. Fiziksel olanlar kalkan/yansıtma görevi gördüğü için diğer nemlendiriciler veya fondotenin üzerine sürülmeli. Aksi takdirde kalkan etkisini kaybeder. Öte yandan, kimyasal etken maddeli olanlar önce nüfuz etmeli ve diğer kremlerden önce kullanılmalı ki derideki etkisini gözenekler açıkken göstersin. Ama bu 2. Türde güneş koruyucuyu sürdükten sonra bir süre beklemek şart.

Soru 7 – Sadece güneş koruyucu yeter mi?

Önce “sadece yüze güneş koruyucu yeter mi” sorusuna cevap vermek isterim: Hayır. Dudak koruyucunuzun da güneş koruma faktörlü olmasına lütfen dikkat edin. Ayrıca göz çevresinde kullanıma uygun güneş koruyucu alırsanız göz çevrenizi de koruyabilirsiniz.  

Ayrıca ne olursa olsun güneş gözlüğünüzü unutmayın. Mümkünse şapka da takın. Mümkünse gölgeden gölgeden yürüyün 😊 Mümkünse güneşin en tepede olduğu saatlerde dışarı çıkmayın.

Ama yazın tadını çıkarmayı da unutmayın.